Содержанийышке куснаш

Кужэҥер кундем

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Кундем
Кужэҥер кундем
Куженерский район
Тисте[d] Ойып
Тисте[d] Ойып
56°45′ с. ш. 49°00′ в. д.HGЯO
Эл Россий Россий
Ужашыже Марий Эл
Административ рӱдӧ Кужэҥер
Администраций вуйлатыше Михеев Сергей Иванович
Эртыш да географий
Негызлыме 1935
Кумдык 852 км²
Шагат ӱштӧ MSK (UTC+4)
Калыкчот
Калыкчот 16 132 чел. (2010 ий)
Калык-влак марий, руш
Инаныше-влак Танле
Официал йылме-влак руш, марий
Цифрр идентификатор-влак
Телефон код +7 83637
Автомобиль код 12

Официал сайт
Кужэҥер кундем картыште
Логотип Викисклада Медиафайлы на Викискладе

Кужэҥе́р кундем, Кужэҥер район (рушла Куженерский район) — Марий Эл Республикысе район. Административ рӱдер — Кужэҥер ола сынан посёлко.

Географий[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Кужэҥер кундем Марий Эл покшелне верланен. Йӱдвел-эрвелнеШернур кундем дене, эрвелнеПоранча кундем дене, кечывалвелнеМорко кундем дене, касвелне — У Роҥго кундем, да йӱдвелне У Торъял кундем дене пошкудылана.

Кумдык 852 км² (але 85 283 га) наре лиеш.

Эртымгорно[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Кужэҥер кундем 25 Шорыкйол 1935 ийыште ВЦИКын Президиумжын кӱштыкшӧ почеш негызлалтын. Марий автономий областьым негызлыме деч ончыч Кужэҥер кундемын мландыже Вятский губернийын Уржум уездын Кораксоласе, Ирмучашысе, Коҥганур да Шернур волостьлаште лийын.

11 Ӱярня 1959 ийыште РСФСР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Кӱштыкшӧ почеш Кужэҥер кундемым пытареныт, кундемын ик пелыжым Шернур кундемыш пуртеныт, весым — Морко кундемыш.

12 Шорыкйол 1965 ийыште РСФСР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Кӱштыкшӧ почеш Кужэҥер кундемым ончычсо кумдыкышто илаҥдареныт.

Калык[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Тӱҥ шотышто кундемыште марий-влак илат. Тыгак, руш, суас-влакат улыт. 1 Шорыкйол 2005 ийысе шотлымаш почеш кундемыште 16 200 еҥ ила.

Административ шеледымаш[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Кундемыште ола шотан ик илем, ял шотан 8 илем, 90 илмывер уло, нунын кокла гыч икте – ола сынан посёлко — Кужэҥер.

Ӱлнӧ кӱжгӧ шрифт дене административ рӱдер-влак палемдалтыныт.

Кужэҥер ола шотан илем:

  • Кугу Сабанер ял;
  • Колотки ял;
  • Кужэҥер осп. (пгт.);
  • Сабер ял.

Иштымбалысе ял шотан илем:

  • Кугу Царанур ял;
  • Иштымбал ял;
  • Лонганер ял;
  • Изи Царанур ял;
  • Нурсола ял;
  • Пукшалмучаш ял;
  • Халтурино ял;
  • Чодраял ял.

Руш Шойысо ял шотан илем:

  • Аганур ял;
  • Визимбирь ял;
  • Кульшит ял;
  • Мари Шой ял;
  • Мокруша ял;
  • Морозы ял;
  • Руш Шой сола;
  • Саламатнур ял;
  • Шишкинер ял;
  • Шойдум ял.

Салтакъял ял шотан илем:

  • Басалаево ял;
  • Визимка ял;
  • Кенче ял;
  • Мари-Йошкареҥер ял;
  • Салтак ял;
  • Салтакъял сола;
  • Шурга ял.

Токтайбелякысе ял шотан илем:

  • Башкири ял;
  • Дементьево ял;
  • Макарово ял;
  • Пӱнчерйымал ял;
  • Ружбеляк ял;
  • Токтайбеляк сола;
  • Торайбеляк ял;
  • Тунья ял;
  • Уремсола ял;
  • Унур ял;
  • Фомичи ял;
  • Чашкаял ял;
  • Шинур ял.

Тумньымучаш ял шотан илем:

  • Кугу Тумньымучаш ял;
  • Верх-Ушут ял;
  • Ерошкино ял;
  • Кокшародо ял;
  • Конганур ял;
  • Лопсола ял;
  • Михаленки ял;
  • Одобеляк ял;
  • Окашъял ял;
  • Нурсола ял;
  • Пекейсола ял;
  • Пондашсола ял;
  • Тумньымучаш села;
  • Энербал ял.

Шорсоласе ял шотан илем:

  • Ляжвершина ял;
  • Руду-Шургуял ял;
  • Ружбеляк ял;
  • Памашнур ял;
  • Соловьи ял;
  • Покшел Шургуял ял;
  • Шорсола ял.

Шӱдымарий ял шотан илем:

  • Актугансола ял;
  • Гуляево ял;
  • Дубровка ял;
  • Ирмарь ял;
  • Пургаксола ял;
  • Руш Кугунур сола;
  • Тошто Юледӱр ял;
  • Фёдоровка ял;
  • Шагаватнур ял;
  • Шой-Шӱдымарий ял;
  • Чодраял ял.

Юледӱрысе ял шотан илем:

  • Кугу Лаждӱр ял;
  • Кӱшыл Нольдӱр ял;
  • Кӱшыл Регеж ял;
  • Ивансола ял;
  • Игисола ял;
  • Кораксола ял;
  • Купсола ял;
  • Изи Лаждӱр ял;
  • Изи Олма ял;
  • Мари Олма ял;
  • Ӱлыл Нольдӱр ял;
  • Ӱлыл Регеж ял;
  • Ӱлыл Сеснур ял;
  • Олма-Шой ял;
  • Руш Лаждӱр ял;
  • Юледӱр сола.

Экономика[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Промышленность[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Муниципальное образование «Куженерский муниципальный район» Вӱдым, газым, шокшым, электричествым кундемыш тыгай компаний-влак пуат:

  • Куженерское подразделение ПАУ «Марикоммунэнерго»
  • Куженерское подразделение ПАУ «Мариэнергосбыт»
  • ООО "Тепложилсервис"
  • МП «Водоканал»

Тыгак «Куженерских хлебобулочный комбинат ышта

Палемдымаш-влак[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]

Кылвер-влак[тӧрлаташ | кодым тӧрлаташ]