Мари́й йы́лме — финн-угор тӱшкаш пурышо йылме. Кутырышо-влак кокла гыч эн шукынжо марий улыт, тӱҥ шотышто Марий Элыште да Пошкырт Элыште илыше-влак.
Финн тӱшкемыш (балто-финн, саам, мордва, одо да коми йылме-влак дене пырля) пура. Марий Эл деч посна тыгак Виче вӱдкундемыште да эрвел могырышто, Урал марте шарлыме. Марий йылмыште кок кундемой уло: курыкмарий, тӱҥ шотышто Юлын курык серыште (Чыкма воктене) да изиш олык серыште шарлыме, да олыкмарий, олык серыште веле (Йошкар-Ола воктене) шарлыме; олыкмарий кундемойыш тугак эрвел кутыртышвлак пурат.
-
| 1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
20 |
| Ик, икыт |
Кок, кокыт |
Кум, кумыт |
Ныл, нылыт |
Вич, визыт |
Куд, кудыт |
Шым, шымыт |
Кандаш, кандаше |
Индеш, индеше |
Лу |
Латик, латикыт |
Коло |
| 30 |
40 |
50 |
60 |
70 |
80 |
90 |
100 |
1000 |
10000 |
1000000 |
1000000000 |
| Кумло |
Нылле |
Витле |
Кудло |
Шымле |
Кандашле |
Индешле |
Шӱдӧ |
Тӱжем |
Тӱмем |
Амион |
Камысыр |
-
| Чынвозыш |
Руш йылмыш кусарымаш |
| Мый |
Я |
| Тый |
Ты |
| Тудо |
Он, она, оно |
| Ме |
Мы |
| Те |
Вы |
| Нуно |
Они |
| Суффикс |
Аҥгличанла йодыш |
Мутлан (чонан) |
Мутлан (чондымо) |
| - |
кö, мо (who, what) |
йоча (a child - subject) |
ял (a village - subject) |
| -(ы)н |
кöн, мон (whose, what's) |
йочан (of a child) |
ялын (of a village) |
| -лан |
кöлан, молан (to whom, to what/why) |
йочалан (to a child) |
яллан (to a village) |
| -(ы)м |
кöм, мом (whom, what) |
йочам (a child - object) |
ялым (a village - object) |
| -ге |
кöге, моге (with whom, with what) |
йочаге (with a child) |
ялге (with a village) |
| -ла |
кöла, мола (like who, like what) |
йочала (like a child) |
ялла (like a village) |
| -(ы)ште/(ы)што/(ы)штӧ |
кушто (where) |
- |
ялыште (in a village) |
| -(ы)шке/(ы)шко/(ы)шкӧ, -(ы)ш1 |
кушко/куш (where to) |
- |
ялышке/ялыш (to a village) |
| -ш/еш/эш |
кушан (where to) |
- |
ялеш (into a village) |
| - |
(when) |
- |
- |
[тӧрлаташ] Йылме шымлымашын эртыкше
-
- Троицкий В. П., Черемисско-русский словарь, Казань, 1894 (горн. и лугов.);
- Васильев В. М., Записки по грамматике народа мари, Казань, 1918 (горн. и лугов.);
- Шорин В. С., Маро-русский словарь горного наречия, Казань, 1920;
- Кармазин Г. Г., Материалы к изучению марийского языка, Краснококшайск, 1925 (лугов.);
- Его же, Учебник марийского языка лугово-восточного наречия, Йошкар-Ола, 1929;
- Васильев В. М., Марий Мутэр (словарь горн. и лугов.), Центриздат, М., 1929;
- Castrén M. A., Elementa grammaticae tscheremissicae, Kuopio, 1845 (горн.);
- Wiedemann F., Versuch einer Grammatik der tscheremissischen Sprache, SPB, 1847 (горн.);
- Budenz J., Erdei és hegyi cseremisz szótár, Pest, 1866 (мар., венг., лат. словарь, горн. и лугов.);
- Szilasi M., Cseremisz szótár, Budapest, 1901 (мар., венг., нем. словарь горн. и лугов.);
- Ramstedt C., Bergtscheremissische Sprachstudien, Helsingfors, 1902 (кроме текстов мар., нем. словарь, горн.);
- Beke О., Cseremisz nyelvtan, Budapest, 1911 (грам. горн. и лугов.);
- Räsänen M., Die tschuwassischen Lehnwörter im Tscheremissischen, Helsinki, 1920;
- Lewy E., Tscheremissische Grammatik, Lpz., 1922 (лугов.);
- Wichmann Y., Tscheremissische Texte mit Wörterverzeichnis und grammatikalischem Abriss, Helsingfors, 1923 (кроме текстов словарь и грам. очерк, горн. и лугов.);
- Räsänen, Die tatarischen Lehnwörter im Tscheremissischen, Helsinki, 1923.
Часть материалов предоставлена проектом Фундаментальная электронная библиотека «Русская литература и фольклор» (© 2004 ФЭБ) Д. Бубрих.
Российысе кугыжаныш да официал йылме-влак
