Йошкар-Ола

Тиде мутын вес ыҥ-влакше улыт. Йошкар-Ола (ыҥ-влак) ончал.

Ола Йошкар-Ола Якшар-Хала Тисте Ойып Эл РоссийРоссий Регион Марий ЭлМарий Эл Оласе йырвел Йошкар-Ола Координат-влак 56.632778, 47.89583356°37′58″ с. ш. 47°53′45″ в. д.56.632778° с. ш. 47.895833° в. д.  (Я) Вуйлатыше Войнов Олег Павлович Икымше гана палемдыме 1584 Тошто лӱм-влак Чарла (Царёвококшайск), Йошкаркакшан (Краснококшайск) Ола  1781 Калыкчот ▲ 252 935 еҥ (2012) Агломераций ▲ 263 506 еҥ (2012) Этнохороним йошкар-оласе Шагат ӱштӧ UTC+4 Телефон код +7 8362 Почто индекс 424000 Автомобиль код 12 Официал сайт http://www.i-ola.ru Йошкар-Ола Йошкар-Ола Йошкар-Ола Викиклатыште

Йошкар-Ола (тошто Чарла, Цар-Ола; курыкмарла Якшар-Хала, тошто Цӓрлӓ) — Российысе ола, Марий Эл Республикын рӱдолаже. Калыкчот (1 Шорыкйол 2012 ийлан) — 252 935 еҥ. 1584 ийыште Федор Иоаннович кугыжа олалан негызым пыштен. 1919 ий марте ола Царевококшайск лӱмым нумалын, 1919 ий гыч 1927 ий марте — Краснококшайск. 1984 ийыште олалан Йошкар Знамя паша орденым кучыктеныт.

Тачысе кечын Йошкар-Ола — финн-угор калык-влакын тӱвыра рӱдерыштлан шотлалтеш.

Торалык таблице

	Ӱпӧ	Шавашар	Саратов	Саранск	Самаре	Пермь	Пензе	Угарман	Моско	Озаҥ	Йошкар-Ола
Ижевск	484	501	1100	856	945	328	1000	788	1394	395	549
Йошкар-Ола	673	90	773	410	654	877	553	317	723	154
Озаҥ	519	166	705	461	552	723	629	393	799
Моско	2168	633	838	637	1051	1522	618	406
Угарман	1762	227	646	283	775	1116	426
Пензе	826	463	220	143	433	1352
Пермь	812	889	1428	1219	1275
Самаре	461	564	509	545
Саранск	1180	320	363
Саратов	902	683
Шавашар	685

Эртымгорно

Олан кызыт шогымо вершыте еҥ-влак мезолит курым гыч иленыт (м.к. деч 12 тӱж. ий ончыч). XVI курымышто ты мланде Озаҥ ханствыш пурен, марий-влак иленыт. Шыжа тылзын 1552 ийыште Иван Грозный руш кугыжа Озаҥ ханствым сеҥен. Верысе калык у кугыжалан йӧзакым тулышаш ыле, но 1553 ийыште, шошым калык йӧзакым тӱлаш чарнен, кугыжа ваштареш сарым тӱҥалын. Кучедалмаш-влак икте почеш весе ылыжыныт, сандене Иван Грозный ты кундемлаште ор-влакым шогалтылын. Тыге Йошкар-Ола шочын. «Какшан ӱмбалне Кугыжан олаже» («Царёв город на Кокшаге») --- тыге тӱҥалтышыште у орым лӱмденыт, тышечак вара кӱемалтше лӱм шочын --- Царевококшайск --- 1584 ийыште негызлалтын, Иван Грозныйын колымыж деч вара. Эркын-эркын салтак ор гыч Царевококшайск шотан олашке савырнаш тӱҥалын. Тушто ужалыше, кресаньык, пашазе-влак толеденыт. Калык мландым куралаш ушнен. Но саадак Царевококшайск – сарзе-влакын олаштлан шотлалтын. Юл кундемыште тӱҥалше сарзе кучедалмаш-влакым пытарашлан Царевококшайск гыч отряд-влакым колтылыныт.

Олам чоҥаш тӱҥалме дене ты кундемыш руш-влак толыныт. XVII курымышто ола воктене улшо ял-влак (Вараксино, Лапшино. Гомзово, Берёзово, Кожино, Марково, Пахомово, Ширяйково, Жуково, Княжна) князь В.Г. Ромодановскийын кид йымалныже лийыныт. Тачысе кечын нине ял-влак олан микрорайонжо улыт.

Царевококшайск уездын рӱдолаже тӱҥалтыш гычак лийын. Олажымат, уездшымат воевода вуйлатен. Тыгак, тудо верысе сар гарнизонным вуйлатен, юрист сомылым шуктен, марий-влак деч йӧзакым поген. Пётр I Кугыжа годым Царевококшайск Озаҥ губернийыш пурен. XIX курымышто Царевококшайскыш политический ссылкыш колтылаш тӱҥалыныт. XX курымышто Царевококшайскыште 13 урем, 300 наре тӱрлӧ пӧрт лийын, тыгаяк 1920-шо ийла марте кодын. 17 Пургыж 1919 ийыште Царевококшайсклан Краснококшайск лӱмым пуеныт. 18 Пеледыш, 1920 йыште тудо Виче губернийыш пурен. 4 Кылме 1920 ийыште Марий автономий областьым негызлыме нерген декрет лектеш, Кылме тылзын 25-ше кечынже Краснококшайск у областьын административ рӱдерже лиеш. 25 Шорыкйол 1928 ийыште Краснококшайск марий лӱмым налеш --- Йошкар-Ола.

Кугу Ачаэл Сар годым Йошкар-Олашке южо завод-влакым эвакуироватленыт. Тиде олалан кушкашлан йӧным пуен. 1959 ийыште Зеленодольск гыч олашке электричествым колтеныт, 1967 иыште – газ пучым шупшын пытареныт. 1950-1960 ийлаште у полат-влакым чоҥеныт, олан администраций пӧртым, виктем пӧртым, «Йошкар-Ола» унагудым шогалтеныт, Изи Какшан эҥерын шола серыштыже ола шарлен --- Сомбатхей микрорайон шочын.

Символ-влак

Ойып

Йошкар-Олан кызытсе ойыпшо Кугыжаныш геральдик реестрыш пуртымо. Ойыпышто сӱретлыме: кандалге тӱсан геральдик щитыште ший шордо сӱретлалтын. Шордын кӱчыжӧ да тӱкыжӧ шӧртньӧ тӱсан. Щит ӱмбалне вич пӱян ший тӱсан башенный короно кеча, обручышто марий тӱр.

Тисте

Йошкар-Олан тистыжым 22 Пеледыш 2011 ийыште пеҥгыдемденыт. Кандалге тӱсан прямоугольный аҥыште ший тӱсан шордо сӱретлыме. Шордын кӱчыжӧ да тӱкыжӧ шӧртньӧ тӱсан.

Чапмуро

Йошкар-Олан чапмурыжлан семым Андрей Эшпай семмастар возен. Почеламутым – Леонид Дербенёв. Чапмурым Эдуард Хиль мура.

Важ-влак

	Йошкар-Ола Викиклатыште?