Васинкин, Аркадий Афанасьевич
 |
Тиде статьялан викификаций кӱлеш.
Тиде возымашым шотышко кондыман. Кузе у лаштыкым тӱҥалаш лаштыкым ончалын кертыда.
|
Васинкин, Аркадий Афанасьевич (30 Сӱрем 1950 — 17 Шорыкйол 2008[1]) — марий сылнымут шымлызе, йылмышанче кандидатше, серызе. Люсенер ялыште (Арбор), Марий Тӱрек кундемыште туныктышо ешыште шочын. Ачаже ӱмыржӧ мучко шочмо школыштыжо пашам ыштен, йот йылмым пеш сайын пален, аваже самырыкше годым пеш тале комсомол пашаеҥ лийын, колхозышто бригадирлан коштын.
Оршанкыcе туныктышо-влакым ямдылыше училищым тунем пытарен. Вараже шочмо Арбор школышто туныкташ толын. Тунамак школ директор тудлан икымше тӱҥалтыш классым тыгай шомак дене пуа:
Туныкто лудаш, возаш, шотлаш. Икымше кече дечак классым кидыш нал, тӱшкаш чумыро. Умаште нулевой класс улмышт годым школ илышлан тунем шукетен огытыл, шала улыт, дициплине уке…»
Но идалык сайын эртен, салтакыш каяш жап толын. Салтакыш каяш ямдылалтше рвезе педагогым школ директор отсрочкым налын кода, а вараже, тунемме ий мучаште, тудым пӱтынь школ дене салтакыш ужатат. Армийыште танк водитель лиеш.
Салтак гыч пӧртылмекше, шочмо йылмым, сылнымутым йӧратыше да тудым умбакыжат шымлаш кумылаҥше специалист 1972 ийыште, Марий кугыжаныш университет почылтмеке, эртымгорно-филологий факультетыш Марий йылме да сылнымут пӧлкаш тунемаш пурен. Университетыште - сай тунемше студент-влак радамыште лиеш. Аркадий вич ий жапыште сылнымутым шымлыме пашалан утыр шӱмешкен да 1977 ийыште МарНИИ-шке пашаш толеш да шым ий «языкшым касара», «киш подышто» шолеш. Ни пачер, ни оласе прописке уке, шым ий тӧртыкдымын илен пашам ышта.
Пеш чот чоныш вита да чодыраш куржам ыле. Чонем лушкымеш йӱкын мӱгырен шортам ыле, вара шулдыргышо пашашке ошкылынам
- кочын шарналтен тиде жап нерген Аркакдий Афанасьевич Васинкин.
Тыште изирак шанчызе гыч тӱҥалын институтын сылнымут пӧлкажым вуйлатыше марте кушкын. Москвасе Тӱнямбал сылнымут институтышто асптрантурышто тунемын, Марий да Юл кундемысе серызе-влакын Кугу Авамланде Сар нерген возымо произведенийлашт негызеш кандидатлык диссертацийым сайын арален. Аркадий Афанасьевич МарНИИ-ште сылнымут пӧлкам вуйлаташ тӱҥалмешке, эн ончычак кадр йодышым шотыш кондаш да пӧлкам йол ӱмбак шогалташ кӱлмым палемда. А тиде тыглай паша огыл. Самырык-влакым туныкташ, могай корно дене виктарен колташ шонаш кӱлын.
Шымлыме пашаште Аркадий Афанасьевич Васинкин прозым шымлаш кумылаҥын. Но тиде моткоч кугу теме, коло ий наре жапым авалтышаш да ятыр лӱмлӧ серызын усталыкыжым айлышаш. Тиде шотышто Аркадий Афанасьевич тыге каласкала:
Критике шотышто, серызежын возымыжо критик чоным тарвата гын, возаш проблеме уке, кид шке ручкам куча. Кызыт моткоч кумылым тарватен возат прозышто Юрий Артамонов, Феликс Майоров, Анатолий Мокеев, Валерий Бердинский. Геннадий Алексеевын усталык нерген уже возенам.
Аркадий Васинкин чумыр усталык пашажым иктешлен ончалаш гын, жаплен палемдаш кӱлеш: шагал огыл ыштыме. Шанче лӱмым сулен налаш диссертаций темыже тыгай лийын «Роман о Великой Отечественной войне в литературах народов Поволжья». Тыгай шонымаш арам огыл толын, вет тудо ончычат Сар жапысе марий сылнымут нерген ятыр шымлымаш пашам ыштен. Чылаже шӱдӧ кумло наре шымлымаш пашам савыктен луктын гын, сылнымутын тӱрлӧ могыржымат, шуко авторын тусталыкыжым лончылен, периодический изданийлаштат, МарНИЙын сборниклаштат, школ хрестоматийлаштат посна ужаш але серызе нерген возымыжым савыктен луктын. Аркадий Афанасьевич «Героические годы» лӱман шымлымаш книгам савыктен. Пытартыш жапыште Валентин Колумбын усталыкым шымлен, шӱдӧ витле лаштыкан "Поэтический мир Валентина Колумба" монографийым тӱрыс ямдылен шуктен.
2006 ийыште Аркадий Афанасьевич МарНИИ гыч Марий кугыжаныш университетыш куснен, докторантурыш тунемаш пурен. Тиде жапыштак ятыр вес паша-влакым серен, а пытыртыш ик ий жапыште тудо «Марий Эл Серызе-влак» биоблиографический полшыкым ямдылымаште тыршен. Чаманен каласаш логалеш, тиде пашаже мучаш марте ыш шукталт. Но тудын поро пашажым, суапле лӱмым шарнен, йолташ ден коллегыже-влак тиде сомылым мучаш марте сӧрат.
Шуко ий МарНИИ-ште ыштыме жапыште Аркадий Афанасьевич Марий сылнымут эртымгорным тӱҥге-вожге шымлен, шӱдӧ дене сылнымутшымлызе статьям, В.Колумбын усталык нерген кугу шымлымашым, монографийым, ятыр моло пашам возен.
Уста шымлызе, поро йолташ Аркадий Афанасьевич Васинкинын 2008 ийын 17 Шорыкйол тылзыште ӱмыржӧ лугыч лийын. Тудын нерген поро шарнымаш Марий калыкын чонешыже эрелан кодеш.
