10 Шыжа

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Шыжа
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
             
2014 ий

10 Шыжагригориан кечышот почеш идалыкын 283-шо (кужемдыме ийлаште 284) кечыже. Идалык пытыме марте 82 кече кодеш.

Пайрем-влак[тӧрлаташ]

Организация Объединённых Наций ООН — Уш пудыраҥме ваштареш кучедалме кече

Лӱмгече[тӧрлаташ]

Таче шыжа тылзын луымшо кечынже Зинаида, Игнат-Игнатий, Виктор, Дмитрий да Пётр– влакын лӱмгечышт.

Мо лийын[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:10 Шыжа Мо лийын

  • 1918 ий — У руш орфографийым илышыш пуртымо.
  • 1932 ий — ДнепроГЭС-ым почмо.
  • 1976 ий — грек спортсмен Дмитриос Иорданитис куржталме дене рекордым шынден. 42 меҥге кужытым тудо 7 шагатат 33 минут куржын, но рекордшо тиде цифрыште огыл, а тудын ийготыштыжо: кочалан тунам 98 ий лийын.

Марий тӱняште[тӧрлаташ]

Кӧ шочын[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:10 Шыжа Кӧ шочын

  • 1917 ий — Кузьма Алексеевич Смирнов, марий семлызе (колен 1963).
  • 1938 ий — Анатолий Николаевич Смирнов, мер пашаеҥ. Морко кундем Чавайнур ялыште шочын-кушкын. Чоҥышо специальностьым налмек, чоҥымо пашаштак тыршен, бригадир лийын. Тыгак паша корныжо «Маригражданстрой» дене кылдалтын. Анатолий Николаевич 2004-ше ийыште Мер Каҥашыш сайлалтын. Ик жап оналмаштыше лийын. «Марий чаҥ» газетым вуйлатен. «Мер ой» газетым шкевуя лукташ тӱҥалын.
  • 1922 ий — Николай Петрович Москвичёв, ялозанлык специалист. Оршанка кундем Изи Кугунур ялыште шочын. Тиде тале айдемылан Кугу ачаэл сар корнымат эрташ логалын. Демобилизаций деч вара Оршанка кундемысе спорткомитетын вуйлатышыже лийын. Марий политехник университетыште чодыра озанлык факультетыште шинчымашым поген, вара Куяр чодыра озанлыкын вуйлатышыже сомылым шуктен. Чодыра нерген 2 книгам савыктен луктын. Йошкар Шӱдыр орден дене палемдалтын.
  • 1942 ий — Варсанофий Арсентьевич Алёхин, кугыжаныш пашаеҥ. Емелево кыдалаш школым тунемын пытарымек, Звенигово эҥер училищышке тунемаш пурен. Ончычсо паша корныжо Бутяков лӱмеш судным ачалыме завод дене кылдалтын. 1982-шо ийыште исполком вуйлатышылан сайлалтын. 5 ий Курыкмарий кундемысе администраций вуйлатыше сомылым шуктен, кугыжаныш погынын депутатше лийын.
  • 1948 ий — Римма Алексеевна Пальцева, тӱнямбал классан спортсменка, кужу дистанцийыш куржмаште рекордсменка. Маскасола кундемысе Кома ялыште шочын. Шинчымашым Йошкар-Оласе технологий техникумышто поген. Паша корным мӱндыр Карелийыште тӱҥалын. Шочмо кундемыш пӧртылмек, «Новатор» заводышто тыршен пашам ыштен. Кужу дистанцийышке 1987-шо ийыште куржталаш тӱналын. Сутка куржталмашын участницыже, Россий сборныйын чолга еҥже, Европа чемпионатын призёржо.
  • 1954 ий — Валериан Александрович Егоров, туныктыш да кугыжаныш пашаеҥ. Юлсер кундем Ярамарий ялыште шочын-кушкын. Ярамарий кандашияш школым тунемын пытарымек, Сотнур кыдалаш школышто шинчымашым поген. Паша корныжо МарБум комбинат, элекромеханик завод дене кылдалтыныт. Вара Валериан Александрович Москваште КГБ шоклышто тунемын. Икмняр жап Туркменистаныште пашам ыштымек, Йокшар-Олашке пӧртылын да КГБыште тыршен, тыгодымак Марий кугыжаныш университетыште туныктен. 2003-шо ий гыч Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогик институтышто ректорлан шогалын. Валериан Александрович – ятыр шанче пашан авторжо, юридический шанчын кандидатше.
  • 1959 ий — Мария Лазаревна Соловьёва, туныктышо, Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже. Тудо Морко кундем Пумор ялыште шочын. 1-ше №-ан школ интернатыште да 18-ше №-ан тунемме рӱдерыште йоча-влакым туныктышылан ятыр ий тыршен. 1990-шо ий гыч кумдан чапланыше «Марий памаш» ансмабльын вуйлатышыжлан шогалын да тачысе кече марте тиде сомылымак шуктен шога. Суапле пашажлан Мария Лазаревнам Россий Федераций виктер чап танык дене палемден.

Кӧ колен[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:10 Шыжа Кӧ колен

Калык пале[тӧрлаташ]

Савватийын кечыже палемдалтеш. Ожно тиде кечын мӱкшызö-влак чыла омшаньыкым тергеныт, телылан ямдылалтыныт. Тиде кечын мӱкш-влак дене кылдалтше огыл моло пашам ышташ ок лий улмаш.