Перейти к содержанию

Российысе шанче кече: различия между версиями

2704 байта добавлено ,  8 лет назад
нет описания правки
Нет описания правки
Нет описания правки
[[Файл:RR5111-0074R.gif|thumb|174px|Россий Банкын лукмо кӱртньӧ оксаже. Российысе шанче Академийым почмын 275 ий теммылан пӧлеклалтын]]
[[Файл:PrirodneNauke.png|thumb|[[Пӱртӱс]] шанче]]
'''Российысе шанче кече''' [[8 Пургыж]]ышто Россий президентын № 717 номеран кӱштыкшӧ почеш негызлалтын, 7 Пеледыш [[1999]] ийыште. Кӱштык «Об установлении Дня российской науки» лӱмым нумалын.<ref>[http://document.kremlin.ru/doc.asp?ID=061087 Указ Президента Российской Федерации № 717 от 7 июня 1999 года «Об установлении Дня российской науки»]</ref>
 
[[Российысе шанче академийымакадемий]]ым [[I Пӧтыр|Пӧтыр Кугыжан]] кӱштыкшӧ почеш [[28 Шорыкйол]] ([[григориан кечышот|у стиль]] почеш [[8 Пургыж]]ышто) [[1724]] ийыште почыныт.
[[Совет Ушем]]ыште Шанче кечым [[Вӱдшор]] тылзын кумшо рушарнян эртареныт, сандене тачат южо шанчызе-влак ты пайремым «тошто стиль почеш» пайремлат - Вӱдшор тылзын кумшо рушарнян.
 
== Россий кӱкшытыштӧ ==
[[1999]] ийыште [[7 Пеледыш]]ыште [[Россий Федераций]] [[президент]]ын Кӱштыкшӧ почеш Россий шанче кечылан пайремлыме кечым палемденыт.
Российысе шанчыеҥ-влак тӱнямбал шанче пашашке кугу надырым пыштеныт: Михаил Васильевич Ломоносов, Иван Петрович Павлов, Дмитрий Иванович Менделеев, Константин Эдуардович Циолковский, Петр Леонидович Капица, Лев Давидович Ландау, Игорь Васильевич Курчатов, Павел Сергеевич Александров, Сергей Павлович Королев — нине шанчыеҥ-влакын лӱмышт уло тӱнялан палыме, но тыгак, шуко шанчыеҥым эше палемдаш лиеш. Российыште эн ончыч биосфер нерген тунеммашым ыштеныт, космосышко Мландын икымше ыштыме спутникым колтымо, российысе айдеме эн ончыч космосыш чоҥештен, икымше [[атом электростанций]] пашам ышташ тӱҥалын.
Советысе да российысе шанчыеҥ-влак Нобельын премийже дене палемдалтыныт. Академик И.П. Павлов нунын коклаште икымше лийын (1904). 1908 йыште И.И.Мечников иммунитет шотышто шымлымашлан премийым налын. 2010 ийыште российысе физик К.С.Новосёлов графен материалым шымлымылан Нобель премий дене палемдалтын.
Кызыт Россий шанче Академийыште (РАН) 9 пӧлка уло, 3 регионысо пӧлка, 15 регионысо шанче рӱдер.
Чылажге Академийыште 470 шанче рӱдер, 55 тӱжем утла шанче пашаеҥ (нунын коклаште 500 академик).
 
== Марий Элыште ==
[[Марий кугыжаныш университет]]ыште тиде Россий шанче кечым кажне ийын палемдат. Шанчызе, студент, аспирант-влак конференций, формулаште шке докладыштым лудыт.
 
== Палемдымаш-влак ==
== Тыгак ончо ==
* [[Шанче кече]]
* [[Валерьян Васильев]]
 
[[Категорий:Пайрем-влак]]
12 120

правок