Кумлук

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Кумлук (ыҥ-влак) ончал.

Кумлук (евклидово пространствыше) — кум велан кум кӧргӧ лукан геометрический фигура

Кумлукын элементше-влак[тӧрлаташ]

Стандартный ончыктымашыже-влак

A, B да C кӱкшытшӧ-влак дене кумлук тыге ончыкталтеш \Delta ABC (сӱретым ончал). \Delta ABC кумлукын кум велже уло:

  • AB велже;
  • BC велже;
  • AC велже.

Кумлукын велже-влакын кужытышт (a, b, c) латин буква-влак дене ончыкталтыт:

  • |AB|=c;
  • |BC|=a;
  • |AC|=b.

\Delta ABC кумлукын тыгай лукшо-влак улыт:

  • \angle A=\angle BAC лук — AB да AC велже-влак дене ышталтме лук; BC велжылан ваштареш лийын шога;
  • \angle B=\angle ABC лук — AB да BC велже-влак дене ышталтме лук; AC велжылан ваштареш лийын шога;
  • \angle C=\angle ACB лук — BC да AC велже-влак дене ышталтме лук; AB велжылан ваштареш лийын шога.

Лук-влакын кугытышт(α, β, γ) грек буква-влак дене ончыкталтыт.

Кумлук-влакын типышт[тӧрлаташ]

Кумлук-влакын типышт
Остроугольный треугольник
Кошарлукан
Тупоугольный треугольник
Токмаклукан
Прямоугольный треугольник
Вияшлукан
Разносторонний треугольник
Тӱрлӧвелан
Равнобедренный треугольник
Тӧрӧрдыжан
Равносторонний треугольник
Тӧрвелан

Лук-влакын кугытышт дене[тӧрлаташ]

Кумлукын кӧргӧ лукшо-влакын суммышт 180° лиеш.

Евклидово геометрийыште кумлукын кӧргӧ лукшо-влакын суммышт 180° лиеш. Тывеч — кумлукын кок лукшо кошарге (90° деч шагал) лиеш. Тыгай кумлук-влакым ойырат:

  • Кумлук, кудын кажне лукшо кошар, кошарлукан маналтеш;
  • Кумлук, кудын ик лукшо токмак (90° деч утла), токмаклукан маналтеш;
  • Кумлук, кудын ик лукшо вияш (90° лиеш), вияшлукан маналтеш.

Тӧр вел-влакын чотышт дене[тӧрлаташ]

  • Кумлук, кудын кок велже иктӧр, тӧрӧрдыжан маналтеш.
  • Кумлук, кудык чыла велжат иктӧр, тӧрвелан маналтеш. Тӧрвелан кумлукын чыла лукшо-влакат 60° лийыт.