14 Идым

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Идым
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          
             
2014 ий

14 Идымгригориан кечышот почеш идалыкын 257-ше (кужемдыме ийлаште 258) кечыже. Идалык пытыме марте 108 кече кодеш.

Пайрем-влак[тӧрлаташ]

Лӱмгече[тӧрлаташ]

Идым тылзын латнылымше кечынже шке лумгечыштым Марфа да Семен – влак палемдат.

Мо лийын[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:14 Идым Мо лийын

  • 1052 ий — Угарман оласе Софий Соборлан шнуй шӱлышым пуртеныт.
  • 1812 ий — Наполеонын армийже пуста да йӱлалтен кодымо Москош пурен.
  • 1829 ий — Турций ден Россий коклаште Андриапольский вашкелшыкым пеҥгыдемдыме. Российлан шуко ола да крепость куснен.
  • 1954 ий — Тоцкий полигонышто ядер оружийын испытанийже лийын. Тӱжем дене салтак-влаклан радиаций логалын.

Кӧ шочын[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:14 Идым Кӧ шочын

  • 1920 — Сергей Иванович Полежайкин, Совет Ушемын Геройжо. Шкеже Мордовий кундем гыч, но изиж годым акаж дек Провой кундем Шолэҥер ялыш илаш толын. «Заготзерно» ушемыште контор лаборантлан ыштен, 1943-шо ийыште фронтыш логалын. Клайпеда ола воктене кредалмаште Сергей Иванович лӱддымылыкым ончыктен, но тиде операцийыште тудо илыш дене чеверласен.
  • 1946 — Виталий Михайлович Алексеев, семлызе, Марий Элын сулло сымыктыш пашаеҥже да калык артистше. Морко кундем Нуръялыште шочын. Москосо консерваторийым тунем лекмек, Шкетан лӱмеш драмтеатрыште сем пӧлкажым вуйлатен, а 1998-ше ийыште Искандаров лӱмеш капеллыштат тыршаш тӱҥалын. Икымше марий мюзиклын, симфоний семӱзгар произведений-влакын, ятыр романсын да мурын авторжо. А «Морко сем» спектакль мурылан семым келыштарымыжлан кугыжаныш премий дене палемдалтын.
  • 1952 — Игорь Петрович Карпов, шанче литературовед, Марий Элын сулло шанче пашаеҥже. Кисловодск олаште шочын. Кӱшыл шичымашым Марий кугыжаныш педагогик институтышто налын да паша верымат тыштак муын: аналитик филологий лабораторийын вуйлатышыже, литератур кафедрын профессоржо марте шуын. 150 наре шанче пашан, «Спаси и сохрани» книган авторжо. Филологий шанче доктор. Педагогик туныктыш шанче академийын чолга корреспондентше.
  • 1955 — Анатолий Алексеевич Васильев, туныктыш пашаеҥ. Шкеже тудо Кужэҥер кундем Чодраялыште шочын-кушкын. Марий кугыжаныш педагогик институтым тунем лектын, но паша верым Шернур кундем Купсола школышто муын. Вара Марисола школыш куснен да вуйлатышылан шогалын. Тудын тыршымыжым моткоч кӱкшын акленыт: 1997-ше ийыште «Идалыкын вуйлатышыже» лӱм дене палемденыт. А тунемме тӧнежше «Идалыкын школжо» лийын. Суапле пашажлан кугыжаныш чап танык дене палемдалтын.

Кӧ колен[тӧрлаташ]

Тыгак ончо: Категорий:14 Идым Кӧ колен

Калык пале[тӧрлаташ]

Семёнын кечыже. Ожно тиде кечын куван кеҥежым вученыт, ӱдырамаш-влак кыне кылтам олыкыш кошташ луктыныт. Межымат шӱдыреныт: шӱртќ тќр лектеш гын – пелашат шотан лиеш, утыждене вичкыж але кӱжгӱ гын, пелашетын койышыжат тӱрлӧ лиеш.