Экономике

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Перейти к навигации Перейти к поиску

Экономике (акрет грекла οἶκος — сурт, озанлык да νόμος — ном гыч) — мерысе лектышан вийын кӱкшытшылан келшен толшо ыштыме кыл поянлык; мерыште лектышын тӱҥ йӧнжӧ. Озанлык паша, тыгак мер кыл сылнылыкше, чоналтмыже системыште ыштен, шеледымаш, кучылтмо да вашталтыме. Сай паша лектышлан тиде-касыште лудалте, тунамак айдеме.

Мутышто икымше гана «экономика» в. мемнан эран iv вашлийме марте. Ксенофонт манеш тудо «пӱртӱс шанче». Аристотель деч пайдам ыштыш озанлык веденийыште чын акцент (экономика деч) да экономик вашландараш хрематистика — паша пайдам лукмашке гына виктаралтын.

Экономике процессым ончыкта система кугу да йӧсӧ, айдеме да обществе, драматургий да нунын йӧн-влак нимучашдыме поянлыкше йодеш эртен огыл.

Кеч-могай озанлык комплексыште рольым модын да пӱтынь элыште изи да кокла эл серыпле амалкалымаш налмаштат. Шкеат умыледа неле тудын социал-экономике да чот денат, качестве шотыштат характеристикым кончыш. Эсен лийже субъектше-влакын да изи да кокла экономикын шуко отрасльыштыже амалкален.

Экономике кушмаш темп изи бизнес рашемдаш, тыгак чумыр продукт да кугыжаныш структур семын. Шуко эл вияҥеш, 60-70 процентше ужаш изи бизнес толын возыч ввп-н%.Шогымым палемденыт, паша гына ок мошто кукшын ончыктеныт. Кызытсе рынке инфраструктурым негызым изи бизнес секторлан шотлалтеш, могай йӧн экономика конкурент вургече. Кугыжаныш полыш дене шуко ыштен кертына уло лектыш изи амалкалымаш-радам почеш проблемым, могай изи паша огыл амалкален. Ещё чот ятырлан вияҥеш эл рф палым пуа. Россий шочын да изи бизнесым вияҥдыме дене таҥастараш шукерте огыл тӱҥалыныт, но шукташ неле корным эртен.[1]

Кушмаш экономике[тӧрлаташ | вики-текстым тӧрлаташ]

Экономике национальный экономике чын производство продукцийым шукемдымаште посна йыжыҥ семын рашемдаш жап кӱкшыт гыч (тылзе почеш, квартал, ий). Экономике вияҥмыже дене таҥастарымаште, экономике кап — палылан шотлен. Чын производство дене эре чын умылаш (фактор-влак улыт инфляций деч эрыкташ я) кӧргӧ чумыр продукт (ВВП-Н), шу — чын кугыжаныш чумыр продукт (ВНП), яндар продуктым кугыжаныш (ЧНП), национальный але пар (НД). Тӱшка негызлалтын кушмаш экономике кушмаш дене чак кылдалтын: илыш süre капан, обслуживатлыме качествым медицине, образований кӱкшытым, кужытым да паша кече кӱчыкемеш т. д.

Кугу капан экстенсивный фактор-влак экономика да паленыт.

Важ-влак[тӧрлаташ | вики-текстым тӧрлаташ]

  1. Бизнес для идей оҥай