Квадрат (геометрий)

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал
Квадрат (геометрий)
Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Квадрат (ыҥ-влак) ончал.

Квадра́т (ныллук) — виклук, кудын кажне велже иктӧр.

Квадратын признакше-влак[тӧрлаташ]

  1. Велже-влакын иктӧрлыкышт;
  2. Лукшо-влакын иктӧрлыкышт (90° дене)

Квадратын свойствыжо-влак[тӧрлаташ]

Йыр улшо оҥго ден кӧргыштӧ улшо оҥго
  • Тек t — квадратын велже, R — йыр улшо оҥгын радиусшо, r — кӧргыштӧ улшо оҥгын радиусшо. Тунам йыр улшо да кӧргыштӧ улшо оҥго-влакын рӱдышт тудын диагональже-влакын иктышт-весышт гоч вончымо точко дене келша, тывечын
    • кӧргыштӧ улшо оҥгын радиусшо квадратын пел велже лиеш:
      r = \frac{t}{2},
    • йыр улшо оҥгын радиусшо квадратын пел диагональже лиеш:
      R = \frac{\sqrt 2}{2} t,
    • квадратын периметрже лиеш:
      P = 4 t = 4 \sqrt 2 R = 8 r,
    • S кумдыкшо лиеш:
      S = t^2 = 2 R^2 = 4 r^2.
Симметрий линий-влак
  • Квадрат чыла ныллук-влак кокла гыч эн шуко симметриян лийын шога. Тудын
    • ик нылымше кӱкшытан шӱдыр симметрийже уло (шӱдыр, квадратын плоскостьшылан тура вияшан лийын шогышо да тудын рӱдыжӧ гоч эртыше);
    • ныл кокымшо кӱкшытан шӱдыр симметрийже-влак улыт (кудыжо плоский фигурылан ӱмылка гай лийыт), нуно кокла гыч кокытшо квадратын диагональже мучко эртат, а моло кокытшо — велже-влаклан параллельле лийыт.
  • Квадратын диагональже-влак иктӧр улыт, икте-весыштлан тура вияшан лийын шогат, икте-весышт гоч вончымо точко дене кок икгай пелелан пайлалтыт да квадратын лукшо-влакым кок иктӧр пелелан ужашлат.

Тугак ончо[тӧрлаташ]