Кас-Йӱдвел федерал йырвел

Википедий — эрыкан энциклопедий гыч материал

Кас-Йӱдвел федерал йырвел (Йӱдвел-Касвел федерал йырвел лӱмдалт кертеш) (рушла Се́веро-За́падный федера́льный о́круг) — Российын европо ужашыжын йӱдвелныже чоҥымо административ формирований. Россий президентын кӱштыкшӧ почеш 2000 ий Ага тылзын 13 кечынже ышталтын. Россий Федерацийын 11 субъектше тыш пура: Карелий ден Коми республик, Архангельск, Вологда, Мурманск, Ленинград, Новгород, Псков, Калининград вел-влак, Ненец автоном йырвел, Санкт-Петербург ола. Йырвелын рӱдерже - федерал кӱкшытан Санкт-Петербург ола.

Геополитике шотышто Кас-Йӱдвел федерал йырвел пеш сай верыште чоҥалтын - Финляндий, Норвегий, Польшо, Эстоний, Латвий, Литва, Беларусь дене пошкудо улеш; Балтик (Балтийское), Ошо (Белое), Баренцев (Баренцево), Кара (Карское) теҥыз серыште верланен.

Россий Федерацийын кумдыкшо деч тиде йырвел 9,8 % айла.

2009 ийлан Кас-Йӱдвел федерал йырвелыште 13 462 000 еҥ ила. Олаште илыше-влак шукынрак улыт. Тӱрлӧ калык тыште ила, эн шукынжо руш-влак улыт, тыгак коми, карел, саам, ненец калык-влак гычат шукын улыт.

Кугу олала[тӧрлаташ]

Кылшот[тӧрлаташ]

Кас-Йӱдвел федерал йырвел
Тисте Федераций субъект Административ рӱдер
1 Flag of Arkhangelsk Oblast.svg Архангельск вел Архангельск
2 Flag of Vologda Oblast.png Вологдо вел Вологдо
3 Flag of Kaliningrad Oblast.svg Калининград вел Калининград
4 Flag of Karelia.svg Карелий Республик Петрозаводск
5 Flag of Komi.svg Коми Республик Сыктывкар
6 Flag of Leningrad Oblast.svg Ленинград вел Санкт-Петербург
7 Flag of Murmansk Oblast.svg Мурманск вел Мурманск
8 Flag of Nenets Autonomous District.svg Ненец автоном йырвел* Нарьян-Мар
9 Flag of Novgorod oblast.png Новгород вел Кугу Новгород
10 Coat of Arms of Pskov oblast.png Псков вел Псков
11 Flag of Saint Petersburg Russia.svg Санкт-Петербург
* Архангельск велыш пура

Экономике[тӧрлаташ]

Ненец автоном йырвелыште, Коми мландыште, Архангельск ден Мурманск веллаште пӱчым шукын ончат, янлык коваште да кол кучымаш дене оксам ыштат. Карелий, Коми Республикын кечывалвелныже, Архангельск велыште, тыгак вольыкым ашнат. Коми Республикыште нефть йӧнозанлык уло, Мурманск велыште кӱртньӧ да никельым луктыт, Карелийыште мраморым, Ленинград, Новгород да Вологдо веллаште - торфым.

Калыкчот[тӧрлаташ]

2002 ийлан Кас-Йӱдвел федерал йырвелыште 13 млн 974 тӱж. 466 еҥ ила, Российыште илыше-влакын чотышт деч тиде 9,63 %. Пелыж деч утла Санкт-Петрбург да Ленинград велыште илат. Калык-влак:

  1. Руш — 12 млн 002 тӱж. 788 еҥ. (85,89 %)
  2. Шке калык нерген палдарен огытыл — 453 тӱж. 193 еҥ. (3,24 %)
  3. Украин — 377 тӱж. 456 еҥ. (2,7 %)
  4. Коми — 267 тӱж. 607 еҥ. (1,91 %)
  5. Белорус — 235 тӱж. 038 еҥ. (1,69 %)
  6. Суас — 84 тӱж. 685 еҥ. (0,61 %)
  7. Карел — 73 тӱж. 611 еҥ. (0,53 %)
  8. Армян — 46 тӱж. 271 еҥ. (0,33 %)
  9. Азербайджан — 44 тӱж. 452 еҥ. (0,32 %)
  10. Еврей — 43 тӱж. 836 еҥ. (0,31 %)
  11. Немыч — 30 тӱж. 030 еҥ. (0,21 %)
  12. Финн — 27 тӱж. 947 еҥ. (0,2 %)
  13. Чуваш — 26 тӱж. 608 еҥ. (0,19 %)
  14. Литва (калык) — 21 тӱж. 027 еҥ. (0,15 %)
  15. Чыган — 18 тӱж. 790 еҥ. (0,13 %)
  16. Поляк — 17 тӱж. 684 еҥ. (0,13 %)

Россий президентын ӱшанъеҥже-влак[тӧрлаташ]